IoT (Internet of Things) સિસ્ટમ મુખ્યત્વે ચાર સ્તરો (Layers) માં વહેંચાયેલી હોય છે. આ આર્કિટેક્ચર ડેટાને ઉપકરણોથી ક્લાઉડ સુધી પહોંચાડવા અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.

1. પર્સેપ્શન લેયર (Perception Layer)

આ IoT સિસ્ટમનું સૌથી નીચેનું અને પાયાનું સ્તર છે. તેને ‘સેન્સિંગ લેયર’ પણ કહેવામાં આવે છે.

• કાર્ય: આ લેયર ભૌતિક દુનિયામાંથી ડેટા એકત્રિત કરે છે.

• ઘટકો: તેમાં સેન્સર્સ (Sensors) અને એકચ્યુએટર્સ (Actuators) હોય છે. દાખલા તરીકે, તાપમાન માપવા માટેનું સેન્સર કે હિલચાલ પકડવા માટેનું મોશન સેન્સર.

• ઉદાહરણ: સ્માર્ટ હોમમાં લગાવેલું તાપમાન સેન્સર જે રૂમનું તાપમાન માપે છે.

2. નેટવર્ક લેયર (Network Layer)

આ લેયર પર્સેપ્શન લેયર અને પ્રોસેસિંગ લેયર વચ્ચે સેતુ (Bridge) તરીકે કામ કરે છે.

• કાર્ય: પર્સેપ્શન લેયર દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલા ડેટાને સુરક્ષિત રીતે ક્લાઉડ અથવા મેઈન સર્વર સુધી પહોંચાડવાનું કામ કરે છે.

• ઘટકો: તેમાં ગેટવે (Gateways), વાઈ-ફાઈ (Wi-Fi), બ્લૂટૂથ (Bluetooth), 4G/5G અને રાઉટર્સનો સમાવેશ થાય છે.

• ઉદાહરણ: સેન્સર દ્વારા મોકલવામાં આવેલો ડેટા તમારા ઘરના વાઈ-ફાઈ રાઉટર દ્વારા ઇન્ટરનેટ પર મોકલવામાં આવે છે.

3. સપોર્ટ લેયર / પ્રોસેસિંગ લેયર (Processing Layer)

આ લેયરને ‘મિડલવેર લેયર’ પણ કહેવામાં આવે છે, જ્યાં ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે.

• કાર્ય: નેટવર્ક લેયર પાસેથી મળેલો વિશાળ ડેટા અહીં પ્રોસેસ થાય છે. અહીં ડેટાને સ્ટોર કરવામાં આવે છે અને તેમાંથી અર્થપૂર્ણ માહિતી કાઢવામાં આવે છે.

• ઘટકો: ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ, ડેટાબેઝ મેનેજમેન્ટ અને બિગ ડેટા એનાલિટિક્સ.

• ઉદાહરણ: જો તાપમાન અમુક મર્યાદાથી વધી જાય, તો આ લેયર નક્કી કરશે કે એર કંડિશનર (AC) ચાલુ કરવું જોઈએ કે નહીં.

4. એપ્લિકેશન લેયર (Application Layer)

આ સિસ્ટમનું સૌથી ઉપરનું સ્તર છે, જેની સાથે યુઝર સીધો સંપર્ક કરે છે.

• કાર્ય: પ્રોસેસ થયેલો ડેટા યુઝરને ઉપયોગી સ્વરૂપમાં બતાવવામાં આવે છે. આ લેયર ચોક્કસ સેવાઓ પૂરી પાડે છે.

• ઘટકો: સ્માર્ટફોન એપ્સ, વેબ પોર્ટલ અને સ્માર્ટ ડિવાઇસના ડેશબોર્ડ.

• ઉદાહરણ: સ્માર્ટ વોચમાં તમારા હૃદયના ધબકારાનો ગ્રાફ દેખાવો અથવા મોબાઈલ એપ દ્વારા ઘરની લાઈટો બંધ કરવી.